Mrs. Sam Thi Nguyen

Nhũ danh Nguyễn Thị Sâm

Pháp danh Diệu Ngộ

1922 - 2012

Cụ Bà Nguyễn Thị Sâm sinh năm Nhâm Tuất 1922 tại làng Vô Song tỉnh Thái Bình, Bắc Phần, Việt Nam.

Từ trần hồi 00: 46 phút sáng ngày 18 tháng 8 năm 2012 (nhằm ngày 02 tháng 7 năm Nhâm Thìn) tại San Jose, CA USA.

Cụ Bà là người con thứ hai và cũng là người con gái duy nhất của một gia đình phú hộ nổi tiếng thương người và coi trọng học vấn.

Thân sinh Cụ Bà là một nhà Nho đã đỗ đạt, nhưng phụ mẫu đã quyết lưu giữ tại quê nhà vì là con trai duy nhất với ý nguyện được gần gũi và lập gia đình để có con cái nối dõi tông đường.

Thân phụ của Cụ đã hướng dẫn và dạy dỗ Cụ theo khuôn khổ Nho giáo của Thánh Hiền, lấy Tam Tòng, Tứ Đức làm nền tảng và ý tưởng “Quân, Sư, Phụ”.

Cụ Bà rất chăm chỉ , hiếu học và có một trí nhớ rất tốt đã được học hết lớp ba bậc Tiểu học, vì vào thời bấy giờ thập niên 1930 con gái không được học lên cao.

Ngay từ thuở lên 8 tuổi Cụ Bà đã được thân mẫu huấn luyện để coi sóc các ruộng vườn , theo dõi các công việc của tá điền cũng như giữ nhiệm vụ “tay hòm chìa khóa“ cho mẫu thân.

Cũng vì thế Cụ Bà đã theo gót mẫu thân xuôi ngược khắp làng để kiểm tra ruộng đất và các công việc đồng áng. Bản thân Cụ là một người biết làm ruộng và cầy cấy rất giỏi.

Thân phụ của Cụ Bà qua đời vào năm 1939, khi đó Cụ Bà đã 17 tuổi, mọi việc trong nhà đều do một tay Cụ Bà quán xuyến.

Cụ Bà đã phụ giúp thân mẫu để săn sóc gia đình và các em theo đúng như ý người xưa “Chị cũng như Mẹ”.

Sau đó, Cụ Bà đã cùng thân mẫu gầy dựng cơ ngơi ruộng vườn, hầu hết các ruộng vườn của làng Vô Song đã thuộc về sở hữu của gia đình. Do đó, mọi người thường gọi thân mẫu của Cụ Bà là Cụ Vô Song.

Tiếng đồn về những đức tính tốt đẹp và với nền nếp nho phong của gia đình khiến Cụ Tri Châu cho người đến làng Vô Song đánh tiếng xin cho Cụ Bà được sánh duyên cùng người con trai là Cụ Ông Lại Đức Chuẩn tại làng Đồng Hải, tỉnh Thái Bình. Lễ thành hôn của hai Cụ đã được cử hành vào năm 1943. Từ khi xuất giá theo chồng Cụ Bà luôn luôn giữ một lòng kính trọng phu quân cũng như đại gia đình bên chồng, vun xới xây đắp đại gia đình bên chồng đúng như câu nói ngày xưa:

“Con gái là con người ta, Một đời vun xới giang sơn nhà Chồng…”

Cụ Bà đã giúp đỡ phu quân rất nhiều trong việc sinh hoạt hàng ngày: từ miếng ăn đến chốn ở, lo lắng nuôi dưỡng các con, chăm sóc cha mẹ chồng và đại gia đình bên chồng chu toàn bổn phận làm dâu.

Cụ Bà đã có 2 người giúp việc thân tín kể từ khi xuất giá.

Cũng vì vậy, Cụ Ông đã an tâm với nghề dạy học và cũng chia sẻ trách nhiệm chung với Cụ Bà về đại gia đình và tiểu gia đình.

Thời thế biến động, Cụ Ông tham gia vào quân Đội vào năm 1950 sau khi đã có 3 người con (một gái và hai trai). Gia đình cũng lần lượt di chuyển lên Hà Nội, tại đây Cụ Bà cũng đã hạ sanh thêm một người con trai .

Sau khi tốt nghiệp khoá 5/Hoàng Diệu/Trường Võ Bị Quốc Gia /Đà Lạt Cụ Ông Lại Đức Chuẩn đã được thuyên chuyển về Tiểu Khu Quảng Trị, Cụ Bà vẫn lưu tại Hà Nội tần tảo nuôi dưỡng 4 con thơ.

Vào năm 1953 hai Cụ lại tái hợp lại tại Huế khi Cụ Ông thuyên chuyển về đây làm việc đồng thời Cụ Bà cũng mang theo hai người giúp việc được coi như là nghĩa tử.

Hai Cụ đã nhận một người con nuôi (là con trai của cô em gái của Cụ Ông và cậu em trai của Cụ Bà). Người con nuôi này đã mất tích trên biển khơi khi ra đi tìm tự do vào năm 1976.

Hai Cụ tiếp tục hạ sinh thêm một ái nữ vào năm 1954 tại Huế.

Cụ Bà luôn sát cánh cùng Cụ Ông trong việc nuôi dưỡng và chăm sóc các con thơ, hướng dẫn các con theo đúng truyền thống “Tôn Sư, Trọng Đạo“. Cụ luôn nhắc nhở các con lời nói của người xưa “Nhất Tự Vi Sư, Bán Tự Vi Sư“.

Năm 1955, Cụ Ông lại tiếp tục di chuyển vào Saigòn. Cả gia đình và các người giúp việc cũng cùng định cư tại đây. Hai Cụ lại hạ sinh thêm một thứ nam vào năm 1956.

Chỉ vài tháng sau, Cụ Ông đã rời Saigòn để đi du học tại Hoa Kỳ và sau khi tốt nghiệp đã lưu lại đây làm việc suốt gần 3 năm.

Ở Saigòn, Cụ Bà vẫn đảm đương trách nhiệm đối với bầy con thơ 6 đứa. Cụ Bà vừa đảm trách vai trò của một người Mẹ dịu dàng vị tha, khi con cái đau ốm, và là một người Cha nghiêm khắc khi đề cập đến vấn đề học hành của con cái. Các con của Cụ đều được khuyến khích học hành với các phụ giáo tại nhà và kết quả thật tốt đẹp khi 3 người con lớn của Hai Cụ đã đều trúng tuyển vào các trường Trung học nổi tiếng thời bấy giờ: Trưng Vương và Chu văn An.

Cụ luôn luôn nhắc nhở các con ăn học cho thành tài để giúp đỡ gia đình, giúp đời, giúp nước theo gương người xưa. Cụ Bà đã thay thế Cụ Ông (khi vắng nhà) giáo dục các con thật nghiêm khắc và luôn luôn giữ gìn nề nếp gia phong cho xứng đáng với giòng họ.

Và rồi Cụ Ông trở về nước sau gần 3 năm trời du học và làm việc tại Hoa Kỳ.

Cả gia đình sống hòa thuận và đầm ấm bên nhau thật vui vẻ, hạnh phúc

Năm 1960, thứ nữ Thu Hương đã qua đời vì chứng bệnh tim, Đau đớn, xót thương người con gái vắn số một thời gian thật lâu dài.

Sau đó Hai Cụ đã hạ sinh thêm 3 thứ nam và 1 thứ nữ.

Lúc bấy giờ gia đình đã di chuyển vào cư ngụ tại Cư Xá Sĩ Quan Chí Hoà.

Thời gian trôi qua, Cụ Ông thuyên chuyển đến những đơn vị xa nhà, nhưng, Cụ Bà vẫn một lòng ở lại Saigòn để nuôi dưỡng các con, săn sóc mẹ chồng cũng như mẹ ruột và luôn giữ quan hệ thật gắn bó với dòng họ Nội, Ngoại. Cụ Bà là người lo liệu, trách nhiệm việc cúng bái Tổ Tiên, các thân nhân đã khuất của hai bên Nội & Ngoại theo đúng phong tục cổ truyền của Việt Nam.

Cụ Bà luôn luôn nhắc nhở và chỉ dẫn các con về bổn phận trong những ngày Lễ trọng đại như là Tết Nguyên Đán, Giỗ Ông Bà, Tổ Tiên.

Trong nhà có bàn Thờ Phật (vì Cụ Bà là một Phật Tử với Pháp danh Diệu Ngộ) và bàn thờ Gia tiên lúc nào cũng được bày cúng hoa quả và hương khói vào đúng các dip Lễ, Tết.

Cụ Ông là người đã xuất ngoại nhiều lần nên đã cùng Cụ Bà luôn khuyến khích các con cố gắng học tập cho nên người và rồi lần lượt 3 người con trai của Hai Cụ đã xuất cảnh du học vào các năm 1970, 1973 và tháng 3/1975. Ở Saigòn thứ nam của Hai Cụ cũng đã tốt nghiệp Đại Học và làm việc tại Bộ Tài Chánh VNCH.

Thời thế đổi thay, chính sách của Hoa Kỳ đã biến chuyển và chế độ Việt Nam Cộng Hòa bị sụp đổ, Cụ Ông cũng như bao Quân ,Cán, Chính khác đã bị tập trung cải tạo tại những vùng rừng thiêng nước độc Bắc Việt.

Cụ Bà vẫn kiên gan ở lại Saigòn cho dù gặp rất nhiều những đe dọa bằng nhiều phương cách của nhà cầm quyền mới. Cụ vẫn khuyến khích các con đi đến trường và luôn nhắc nhở các câu: “Có công mài sắt có ngày nên kim“ hoặc “Ngày nay học tập, ngày mai giúp đời“.

Lần lượt Mẹ chồng và Mẹ ruột cũng từ giã cõi trần, Cụ Bà cũng đã cùng các anh, chị, em và con cháu đảm đương trọng trách Tang Lễ theo đúng lễ nghi phong tục cổ truyền.

Năm 1980, út nam của Hai Cụ (Út Sĩ) đã từ trần khi Cụ Ông còn ở trong trại tập trung cải tạo tại miền Bắc Việt Nam.

Năm 1982, thứ nam của Hai Cụ du học tại Đức đã đứng ra bảo lãnh cho Trưởng Nữ và hai em ( một trai và một gái ) xuất cảnh định cư tại đây.

Giờ đây, Cụ Bà yên tâm hơn khi gánh nặng về gia đình đã nhẹ đi. Cụ Ông vẫn còn học tập ở phương Bắc xa xôi. Các con của Hai Cụ, cả 6 người ở ngoại quốc, đã cùng nhau chia xẻ gánh nặng với Mẹ hiền.

Gia đình cảm thấy thoải mái hơn và mong chờ ngày Cụ Ông trở về đoàn tụ. Trong thời gian này, Cụ Bà vẫn vận động và cố gắng để cậu con trai út được thi tuyển vào trường Cao Đẳng Sư Phạm Thể Dục Thể Thao và đã tốt nghiệp nghành này. (nhà cầm quyền mới không chấp nhận cho con em các người tập trung cải tạo được phép theo học các trường Đại Học chuyên khoa).

Song song với những thay đổi của chế độ về sự cải cách qui hoạch của thành phố Sàigòn Cụ đã mạnh dạn đứng ra để cải táng 7 bộ hài cốt của Tổ Tiên tại các nghĩa trang bị giải toả để đưa về Chùa Trung Hòa. Các anh chị em và các con cháu Nội & Ngoại cũng đều chia xẻ trách nhiệm này, và thật may mắn là gia đình Hai Cụ có điều kiện về tài chánh (nhờ sự giúp đỡ của 6 con ở ngoại quốc) nên đã gánh vác phần lớn trong công việc trọng đại và đầy ý nghĩa này.

Cụ Bà đã tiếp tục dạy dỗ và nuôi dưỡng hai đứa cháu Nội (con của thứ nam) vào những lúc cậu thứ nam và con dâu thứ phải đi làm việc để nuôi sống bản thân.

Cụ Bà rất năng động và hiếu học cho nên ngoài khoa dưỡng sinh tập luyện tại nhà với các bạn cùng lứa tuổi và các cháu, Cụ Bà vẫn theo học khoá Anh ngữ tại gia do Cậu em ruột hướng dẫn cùng 2 cháu Nội.

Với sự hướng dẫn và dậy dỗ của Hai Cụ, các con của Hai Cụ đã thấm nhuần tư tưởng của Thánh hiền và luôn luôn là những người con hiếu thảo.

Và rồi ngày vui đã đến, Cụ Ông đã trở về đoàn tụ cùng gia đình vào tháng 9 năm 1987 sau hơn 12 năm tập trung cải tạo tù đầy tại miền Bắc Việt Nam.

Cuộc sống vẫn êm đềm trôi qua, Cụ Bà và hai cháu Nội vẫn tiếp tục theo học Anh Ngữ với Cậu em ruột nhưng giờ đây lại thêm Cụ Ông khuyến khích và hướng dẫn thêm nên cả 3 Bà cháu đã tiến bộ trông thấy.

Vào tháng 11/1990 chương trình đoàn tụ gia đình theo diện HO.4 đã đưa toàn thể số người còn lại (7 người) của gia đình Hai Cụ cùng nhập cư vào Hoa Kỳ.

Một buổi Tiệc mừng Đoàn Tụ Đại Gia Đình đã được tổ chức trọng thể vào hạ tuần tháng 11/1990 với sự tham dự thật đông đảo của các Hội Đoàn, Đoàn Thể Quốc Gia thuộc Liên Hội /Người Việt Quốc Gia/ Bắc CA với Tổng Thư Ký Lại-Đức Hùng và các chiến hữu.

Cụ Bà vẫn tiếp tục săn sóc phu quân trong khi Cụ Ông tiếp tục đi làm việc bán thời gian.

Cùng với sự trợ giúp của các anh chị em, Hai Cụ cũng đã cố gắng nuôi dưỡng và khuyến khích út nam tiếp tục sự học hành cho đến khi tốt nghiệp Đại Học tại đây.

Tại Sàigòn các chùa chiền cũng có những đổi thay, do đó Hai Cụ đã cùng các anh chị em và các con cháu, chắt Nội & Ngoại cùng di chuyển 7 bộ hài cốt của Tổ Tiên từ chùa Trung Hòa về Thanh Minh Thiền Viện.

Cụ Bà cũng không quên những người đã từng giúp việc cho gia đình và vẫn thường xuyên tặng quà cho họ nhân dịp Lễ, Tết.

Trong Mùa Lễ Vinh Danh Mẹ vào năm 2004 Cụ Bà đã nhận lãnh danh hiệu “Người Mẹ Trong Năm” Mother Of The Year của Quận hạt Santa Clara.

Gia đình cũng đã tổ chức được Lễ Thượng Thọ Bát Tuần cho Cụ Bà vào năm 2001, Kỷ niệm 60 năm Thành Hôn cùng Cụ Ông Lại Đức Chuẩn vào năm 2003, Lễ Thượng Thọ Bát Tuần cho Cụ Ông vào năm 2006, Lễ Kỷ niệm 65 năm Thành Hôn của Hai Cụ vào năm 2008 và mới đây Lễ Thượng Thọ Cửu Tuần cho Cụ Bà vào năm 2011.

Hai Cụ cũng đã tổ chức các Lễ Đính Hôn, Thành Hôn và Vu Qui cho các con và các cháu Nội lần lượt từ năm 1970 đến năm 2009.

Cụ Bà luôn luôn luyện tập thể dục và cố gắng làm tất cả mọi việc theo khả năng của mình: chăm lo cho chồng, săn sóc các con, cháu, chắt.

Thật là không may, sau 69 năm chung sống cùng Cụ Bà, Cụ Ông Lại Đức Chuẩn đã từ trần vào tháng 4/ 2012 sau một cơn bạo bệnh.

Giờ đây Cụ Bà đã mãn nguyện về những thành quả tốt đẹp của các con cháu đã đạt được và chỉ muốn được xum họp với Cụ Ông nơi chín suối.

Cuối cùng Cụ Bà đã ra đi trong thanh thản tại Bệnh Viện O’Connor vào hồi 00:46 phút sáng ngày 18 tháng 8 năm 2012 (nhằm ngày 02 tháng 7 năm Nhâm Thìn) để lại nuối tiếc cho những người thân yêu, hưởng thọ 91 tuổi .

Cụ có 10 người con và 1 con nuôi (3 trong số này đã tạ thế), cùng các Dâu & Rể, 15 cháu Nội, Ngoại và 5 chắt . Các con cháu, chắt của Cụ đều đoàn kết, thương yêu, nhường nhịn nhau, và tiếp tục noi gương Cụ làm hết mình trong mọi công việc và sắt son trong các công tác phục vụ cộng đồng.

Suốt một đời phục vụ cho Chồng, con và sau này là cháu, chắt, giữ những liên hệ thật tốt đẹp và gắn bó với họ hàng Nội & Ngoại hai bên, giúp đỡ những người đã từng giúp việc cho gia đình, thực hiện những lễ giáo cao qúy của Thánh hiền, Cụ Bà Nguyễn Thị Sâm thật xứng đáng là một tấm gương sáng để con cháu trong giòng họ noi theo.

Nguyện cầu hương linh của Cụ Bà Quả Phụ Lại Đức Chuẩn nhũ danh Nguyễn Thị Sâm Pháp danh Diệu Ngộ đuợc sớm tiêu diêu nơi miền Cực Lạc.

Các con ,các cháu và các chắt đồng bái tạ.

Lại Ngọc Loan (813) 340-7649 Lại Đức Hùng (408) 422- 6931

Lại Đức Tiến (408) 337-7988 Lại Đức Thắng (214) 394-5896

Lại Đức Toàn (408) 832-1895 Lại Đức Mỹ (+49 152-33771646)

Lại Thu Hà (703)225-8638 Lại Đức Hiệp (510) 402-3893

* * * * * * * * * *

Mrs. Sam Thi Nguyen passed away on August 18, 2012 in San Jose, California. Arrangements under the direction of Oak Hill Funeral Home in San Jose, California.